Loading...
अथर्ववेद के काण्ड - 3 के सूक्त 17 के मन्त्र

मन्त्र चुनें

  • अथर्ववेद का मुख्य पृष्ठ
  • अथर्ववेद - काण्ड 3/ सूक्त 17/ मन्त्र 3
    ऋषि: - विश्वामित्रः देवता - सीता छन्दः - पथ्यापङ्क्तिः सूक्तम् - कृषि
    32

    लाङ्ग॑लं पवी॒रव॑त्सु॒शीमं॑ सोम॒सत्स॑रु। उदिद्व॑पतु॒ गामविं॑ प्र॒स्थाव॑द्रथ॒वाह॑नं॒ पीब॑रीं च प्रफ॒र्व्य॑म् ॥

    स्वर सहित पद पाठ

    लाङ्ग॑लम् । प॒वी॒रऽव॑त् । सु॒ऽशीम॑म् । सो॒म॒सत्ऽस॑रु । उत् । इत् । व॒प॒तु॒ । गाम् । अवि॑म् । प्र॒स्थाऽव॑त् । र॒थ॒ऽवाह॑नम् । पीब॑रीम् । च॒ । प्र॒ऽफ॒र्व्य᳡म् ॥१७.३॥


    स्वर रहित मन्त्र

    लाङ्गलं पवीरवत्सुशीमं सोमसत्सरु। उदिद्वपतु गामविं प्रस्थावद्रथवाहनं पीबरीं च प्रफर्व्यम् ॥

    स्वर रहित पद पाठ

    लाङ्गलम् । पवीरऽवत् । सुऽशीमम् । सोमसत्ऽसरु । उत् । इत् । वपतु । गाम् । अविम् । प्रस्थाऽवत् । रथऽवाहनम् । पीबरीम् । च । प्रऽफर्व्यम् ॥१७.३॥

    अथर्ववेद - काण्ड » 3; सूक्त » 17; मन्त्र » 3
    Acknowledgment

    पदार्थ -
    (पवीरवत्) अच्छे फालेवाला (सुशीमम्) बहुत सुख देनेवाला, और (सोमसत्सरु=सोमसत्+स्रु, यद्वा, स-ऊम, उभ वा+सत्सरु) ऐश्वर्ययुक्त व अमृतयुक्त मूठवाला, अथवा रस्सीवाला और मूठवाला (लाङ्गलम्) हल (इत्) ही (अविम्) रक्षा करनेवाली, और (पीबरीम्) वृद्धिवाली (गाम्) भूमि को (च) और (प्रस्थावत्) प्रस्थान वा चढ़ाई के योग्य और (प्रफर्व्यम्) शीघ्र गतिवाले (रथवाहनम्) रथयान [गाड़ी] को (उत्) उत्तमता से (वपतु) उत्पन्न करे ॥३॥

    भावार्थ - उत्तम साधनों से खेती में अधिक धान्य उत्पन्न होता है, उससे राज्य की और अश्व, बैल आदि की वृद्धि से राजा और प्रजा सुख भोगते हैं ॥३॥ यह मन्त्र कुछ शब्दभेद से यजुर्वेद १२।७१ में है ॥


    Bhashya Acknowledgment

    Meaning -
    The plough, fitted with share, symbol of peace and joy, a tool of soma, plenty, prosperity and happiness, drawn by bullocks strong enough to draw a chariot and held firmly by the hilt, turns up the crust of the productive earth to make it ready for sowing.


    Bhashya Acknowledgment
    Top