अथर्ववेद - काण्ड 3/ सूक्त 8/ मन्त्र 4
सूक्त - अथर्वा
देवता - विश्वे देवाः
छन्दः - चतुष्पदा विराद्बृहतीगर्भा त्रिष्टुप्
सूक्तम् - राष्ट्रधारण सूक्त
इ॒हेद॑साथ॒ न प॒रो ग॑मा॒थेर्यो॑ गो॒पाः पु॑ष्ट॒पति॑र्व॒ आज॑त्। अ॒स्मै कामा॒योप॑ का॒मिनी॒र्विश्वे॑ वो दे॒वा उ॑प॒संय॑न्तु ॥
स्वर सहित पद पाठइ॒ह । इत् । अ॒सा॒थ॒ । न । प॒र: । ग॒मा॒थ॒ । इर्य॑: । गो॒पा: । पुष्ट॒ऽपति॑: । व॒: । आ । अ॒ज॒त् । अ॒स्मै । कामा॑य । उप॑ । का॒मिनी॑: । विश्वे॑ । व॒: । दे॒वा: । उ॒प॒ऽसंय॑न्तु ॥८.४॥
स्वर रहित मन्त्र
इहेदसाथ न परो गमाथेर्यो गोपाः पुष्टपतिर्व आजत्। अस्मै कामायोप कामिनीर्विश्वे वो देवा उपसंयन्तु ॥
स्वर रहित पद पाठइह । इत् । असाथ । न । पर: । गमाथ । इर्य: । गोपा: । पुष्टऽपति: । व: । आ । अजत् । अस्मै । कामाय । उप । कामिनी: । विश्वे । व: । देवा: । उपऽसंयन्तु ॥८.४॥
अथर्ववेद - काण्ड » 3; सूक्त » 8; मन्त्र » 4
मन्त्र विषय - প্রীতিজননায়োপদেশঃ
भाषार्थ -
[হে প্রজাগণ ! স্ত্রী-পুরুষগণ !] (ইহ ইৎ) এখানেই (অসাথ) থাকো, (পরঃ) দূরে (ন) না (গমাথ) যাও, (ইর্যঃ) অন্নবান্ বা বিদ্যাবান্ (গোপাঃ) ভূমি, বা বিদ্যা বা গাভীর রক্ষক, (পুষ্টপতিঃ) পোষণের স্বামী পুরুষ (বঃ) তোমাদের (আ, অজৎ) এখানে নিয়ে আসুক। (অস্মৈ) এই [পুরুষ] এর অর্থ (কামায়) কামনা [এর পূর্তি] এর জন্য (বিশ্বে) সমস্ত (দেবাঃ) উত্তম-উত্তম গুণ (কামিনীঃ) উত্তম কামনাকারী (বঃ) তোমাদের [প্রজাদের] (উপ) উত্তমরূপে (উপসংযন্তু) এসে প্রাপ্ত হোক ॥৪॥
भावार्थ - রাজা রাজ্যের বৃদ্ধির/সমৃদ্ধির জন্য প্রজা অর্থাৎ স্ত্রী-পুরুষদের নগরে স্থিত করুক এবং অন্নাদি দ্বারা পালন-পোষণ করে শুভ গুণের উপার্জনে সদা প্রবৃত্ত রাখুক ॥৪॥
इस भाष्य को एडिट करें